Γενικές Πληροφορίες

For the English version press here!

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά: Χρήσεις και Έρευνα


 

Mentha pulegium (Φλησκούνι)

Γενικά

Αρωματικά ονομάζει ο κόσμος τα φυτά που αποδίδουν άρωμα. Η οσμή των αρωματικών φυτών οφείλετε σε πτητικές (χημικές) ενώσεις. Με την επίδραση εξωτερικών φυσικών ερεθισμάτων (π.χ άνεμος, επαφή ή τριβή του φυτού) αυξάνεται η ποσότητα των πτητικών(αρωματικών) ενώσεων που απελευθερώνονται στο περιβάλλον. Οι πτητικές ενώσεις παράγονται και συσσωρεύονται σε φυτικούς αδένες που βρίσκονται σε διάφορα μέρη του φυτού, όπως τα άνθη, τα φύλλα, οι βλαστοί, οι καρποί, ακόμα και οι ρίζες. Στην Ελλάδα φύεται ένας μεγάλος αριθμός από έρποντα, ποώδη, θαμνώδη έως και δενδρώδη, η ανάπτυξη και η παρουσία των οποίων ευνοείται από τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν. Τα περισσότερα αρωματικά φυτά που φύονται στην Ελλάδα, ανήκουν στην οικογένεια Lamiaceae (Labiatae, Χειλανθή).

Τα αιθέρια έλαια (essential oils) είναι φυτικές πτητικές ενώσεις. Στις πτητικές αυτές ενώσεις οφείλεται η χαρακτηριστική οσμή των φυτών. Από χημικής πλευράς δεν είναι έλαια αλλά τερπένια, ενώσεις μικρού μοριακού βάρους. Η ανάλυση των αιθέριων ελαίων γίνετε με την χρήση σύγχρονων αναλυτικών μεθόδων, όπως και η χρωματογραφία μαζών (GC-MS) και τη χρησιμοποίηση εφαρμογών της Πληροφορικής Μπορεί να βρεθούν περισσότερες από 200 ενώσεις σε ένα αιθέριο έλαιο. Τα κύρια συστατικά, οι ενώσεις δηλαδή που συμμετέχουν σε μεγάλη αναλογία, ενός αιθέριου ελαίου είναι συνήθως 5-10 και αποτελούν πολλές φορές μέχρι και το 98% του συνόλου του αιθέριου ελαίου. Η περιεκτικότητα του φυτού σε αιθέριο έλαιο και η σύσταση του αιθέριου ελαίου καθορίζουν την εμπορική αξία του αρωματικού φυτού.

 

Mentha sp.

Σε αυτοφυή φυτά η σύσταση των αιθέριων ελαίων διαφορετικών πληθυσμών όσο και ατόμων του ίδιου πληθυσμού ποικίλει. Στα διαφορετικά μέρη του φυτού (π.χ άνθη, βλαστοί, φύλλα) η σύσταση των αιθέριων ελαίων επίσης ποικίλει. Η σύσταση των αιθέριων ελαίων μεταβάλλεται ανάλογα με την εποχή του έτους, το αναπτυξιακό στάδιο του φυτού και τις κλιματικές συνθήκες. Δηλαδή το γενετικό υλικό ενός φυτού και οι κλιματικοί παράγοντες του επιδρούν στο φυτό καθορίζουν τη σύσταση των αιθέριων ελαίων που παράγει το φυτό κατά τη διάρκεια του χρόνου.

Το σύνολο των ενώσεων ενός αιθέριου ελαίου αποδίδουν την τελική του οσμή. Ακόμα και ενώσεις που συμμετέχουν σε πολύ μικρό ποσοστό στο αιθέριο έλαιο συμβάλλουν στην διαμόρφωση της οσμής του. Η χαρακτηριστική όμως οσμή του αιθέριου ελαίου οφείλεται στα κύρια χαρακτηριστικά του. Για παράδειγμα η οσμή της καρβακρόλης θυμίζει ρίγανη, ενώ της θυμόλης θυμίζει θυμάρι. Επειδή τα κύρια χαρακτηριστικά αιθέριων ελαίων παράγονται από διαφορετικά είδη αρωματικών φυτών, στην καθημερινή ζωή ο κόσμος αντιλαμβάνεται και και ξεχωρίζει τα αρωματικά φυτά ανάλογα με την οσμή τους και όχι με το είδος στο οποίο ανήκουν. Έτσι για παράδειγμα ως “ρίγανη” διακινούνται και χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα τέσσερα διαφορετικά είδη φυτών, το Coridothymus capitatus, Satureja thymbra, Origanum vulgare subsp. hirtum και Origanum onites. Κατά κανόνα, δεν υπάρχει αμφιμονοσήμαντη αντιστοιχία μεταξύ ενός κοινού ονόματος που αποδίδεται τοπικά σε ένα φυτό, του εμπορικού ονόματος με το οποίο το φυτό ή τα προϊόντα που διακινούνται διεθνώς και του επιστημονικού ονόματος ενός είδους.

Χρήσεις

Τα αρωματικά φυτά έχουν πολλές και διαφορετικές παραδοσιακές χρήσεις στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου από την αρχαιότητα. Αρχικά χρησιμοποιήθηκαν ως αρτύματα, αφεψήματα και για θεραπευτικούς λόγους. Σήμερα τα αρωματικά φυτά ή και τα αιθέρια έλαια τους χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία τροφίμων, ποτών, καλλυντικών, στη φαρμακοβιομηχανία αλλά και στην καθημερινή ζωή με παραδοσιακούς τρόπους. Επίσης τα αρωματικά φυτά χρησιμοποιούνται και στη μελισσοκομία.

 

Origanum vulgare

Η χρήση των αρωματικών φυτών ως καλλωπιστικών και ανθοκομικών παρουσιάζει περιορισμένο ενδιαφέρον. Η ανάπτυξη προς αυτή την κατεύθυνση έχει όλα τα πλεονεκτήματα της χρησιμοποίησης ειδών της ελληνικής χλωρίδας, αναφέρεται σε πολύ μεγάλο αριθμό φυτικών ειδών, έχει πολλαπλές εφαρμογές, δημιουργεί νέες οικονομικές δραστηριότητες και συμβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος.

Πολλά από τα πολυετή αρωματικά φυτά είναι αειθαλή και ανθεκτικά στις υψηλές θερμοκρασίες και στην ξηρασία. Η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός τους είναι γρήγορος και η αύξησή τους μεγάλη. Τα αιθέρια έλαια τους τα προστατεύουν από τους εχθρούς τους αλλά ταυτόχρονα προσελκύουν με τα άνθη τους χρήσιμα έντομα που τα βοηθούν στην επικονίασή τους. Ως αποτέλεσμα χρειάζονται λίγη φροντίδα και το συνολικό κόστος συντήρησής τους είναι σχετικά χαμηλό. Αρωματικά φυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν, για παράδειγμα, ως θάμνοι σε πάρκα και κήπους συμβάλλοντας σε καλύτερες αρχιτεκτονικές δημιουργίες λόγω της μεγάλης επιλογής στις μορφές που υπάρχουν. Επίσης «ζωντανά» ή αποξηραμένα ως ανθοδετικές συνθέσεις με ωραία οσμή.

Coridothymus capitatus (Αγριορίγανη)

Η χρησιμοποίησή τους θα είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της χρησιμοποίησης ξενικών ειδών και την ταυτόχρονη ενίσχυση της τοπικής παραγωγής. Ταυτόχρονα θα μας έδινε την ευκαιρία να εξοικειωθούμε και να γνωρίσουν οι νεώτερες γενιές τα είδη της ελληνικής χλωρίδας και έμμεσα να συμβάλουμε στην προστασία τους και την προστασία του περιβάλλοντος γενικότερα.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε μαζί μας, στο τηλέφωνο 2117158150, με mail στο info@acploes.com (τηλέφωνο απαραίτητο) και μέσω της φόρμας επικοινωνίας.